Saturday, 4 July 2020

La amiko de Andreu Nin - The Friend of Andreu Nin

La fonto https://mondmilito.hypotheses.org/4073


Kiam oni priparolas la esperantistecon de la plej konata gvidanto de POUM, Andreu Nin (1892-1937), oni ĉiam komencas de la sama deirpunkto: la klubo Frateco. Ĝin li kunfondis en 1909 en El Vendrell, lia kataluna naskiĝurbeto. En ĝi ĉefrolis interalie Maria Julivert (1888-1968), instruistino pri pentrado kaj desegnado, aktivulino ankaŭ en prafeminisma movado, kaj iu Amadeu Martorell (1888-1958). Pri Julivert oni sufiĉe scias, danke al la esploroj de Gisela Alcón. Sed pri Martorell oni scias malmulte. Li certe estis bona amiko de Nin, kiel montras la jena letero, sendita kun la dato 12-a de julio 1910 (en privata kolekto) Joan Inglada, trovinto de tiu letero, klarigas, ke “Andreu Nin esperantistiĝis ĉirkaŭ 1907 kune kun (aŭ eĉ far) sia amiko Amadeu Martorell, kiu lernis esperanton en Vilafranca del Penedès, kie li laboris.” Sed kiu estis Amadeu Martorell?

Eblas parte respondi al tiu demando danke al artikolo pri lia vivo aperinta en februaro 1936 en la kultura kaj fotoplena revuo Estampa, la plej multe presata revuo en Hispanio dum la tridekaj jaroj. Temis pri moderna semajna publikaĵo politike konservativa en la kadro de la dua hispana respubliko. La teksto pri Martorell aperis en la rubriko “Humilaj vivoj”. Interese, ĝi ne kunligas Esperanton kun iu socia aŭ politika celo.

Laŭ tiuj informoj, ni scias, ke lia patrino mortis antaŭ ol li estis unujara. Martorell kreskis ofte batita kaj ne sufiĉe nutrita. Li fariĝis maldika infano, vakskolora, senhara en la centro de la kranio kaj plenplena de abscesoj. Kutime fokuso de la mokado far aliaj infanoj, li lernis kiel defendi sin. Li kombinis la familian laboron de paŝtisto kun elstara partopreno en bazlernejo. Tamen, dekjaran la patro devigis lin fariĝi lernanto de pan-farado. Li restis  panisto tutan jardekon. Sed li ne estis kutima laboristo. Ofte malforta kaj malsana, li multon legis beletre kaj filozofie, kio ne plaĉis al la dungantoj. Pro tio plurfoje li estis maldungita.

Septembre de 1909 okazis en Barcelono la 5-a Universala Kongreso de Esperanto. Tiam la polico de El Vendrell arestis homon, kiu vojaĝis en trajno sen bileto. Li parolis nekonatan lingvon kaj ripetis la vorton “Esperanto”. Tial la polico alvokis lokan esperantiston: Amadeu Martorell. Post interparolo kun la strangulo, Martorell klarigis al la policanoj, ke temas pri la rusa poeto Gedrezi Ciklari, al kiu oni ŝtelis la tekon, inkluzive de personaj dokumentoj kaj trajnbileto.

Dudekunujara Martorell decidis iri eksterlanden por trovi pli kontentigan vivon. En Parizo kaj sen scii la francan lingvon, estis Esperanto kio helpis lin. Danke al ĝi li eklaboris en Grand Hotel du Globe, internacia gastejo de esperantistoj posedata de la gesinjoroj Leclerc en la latina kvartalo. Alia konata gasto en 1911-1912 estis la ruso Vasilij Devjatnin (1862-1938), kiu profesie laboris por Esperanto en Parizo, kaj kiu fame piediris dum 42 tagoj al la Krakova UK en 1912 kun la turko Romano. Dum ses jaroj, Martorell denove kombinis laboron (ĉi-foje nokte, en restoracio), kun siaj studoj en (mez)lernejo. Poste li revenis Hispanien por fariĝi instruisto.

Kiam Martorell eniris la instruistan lernejon li aĝis 27 jarojn. Samtempe li instruis private Esperanton al aro da proletoj en Barcelono. Subite tamen oni fermis tiun lernejon pro kontraŭleĝa praktikado de la profesio. Post mallonga laboro en magazeno, la samaj proletoj helpis lin ekofici kiel mastrumanto de lernejo en urbeto Valls. Temis pri raciisma lernejo (laŭ la modelo de la pedagogo Francisco Ferrer i Guàrdia) ene de la loka Centre Obrer Instructiu [Instrua Laborista Centro]. Unu el liaj lernantoj estis Josep Piñas Serra (1899-1986), kiu dum la hispana milito fariĝis urbestro de Valls, kaj poste ekziliĝis en la francaj koncentrejoj.

Fininte siajn studojn, Martorell estis nomumita instruisto en laborista lernejo. Li festis la studan sukceson irante fiŝkapti kun siaj amikoj, kiel montras la bildo en la artikolo de Juan Puente en Estampa. Dekstre en tiu bildo facile rekoneblas lia fidela amiko Andreu Nin.

Poste Martorell eniris la universitaton por fariĝi dentisto. Li daŭris la studadon en Madrido kaj iĝis infan-dentisto unue, kaj doktoro pri medicino kaj kirurgio poste. Por pagi la universitatan koston li denove instruis private. Same kiel en Parizo, en Madrido li neniam konis la vidindaĵojn kaj la noktajn festojn de la urbo.

La ĵurnalisto de Estampa finas sian artikolon demandante al Martorell: “Kion vi faros nun?”. Li respondis: “Mi ĵus malkovris, ke mia alvokiĝo estas instruisto” – li respondis modeste. Mi ŝatus direkti infan-ĉambron en hospitalo aŭ denove eduki etulojn en modesta lernejeto”. Sed baldaŭ okazis la militista puĉo, kaj Martorell neniam plu estis instruisto.

La detaloj pri lia posta vivo nebulas. En tiu epoko troviĝas reklam-anoncoj de d-ro Amadeu Martorell en la publikaĵo El Baix Penedès, tiam la loka inform-organo de POUM. Dummilite li laboris en la  hospitalo de El Vendrell. Poste, kiel subtenanto de la respublikana flanko li suferis militistan tribunalon. Nur lastminute li estis savita de karcera kondamno danke al la penado de la tiama (frankisma) urbestro de Vendrell, kiu veturis al Tarragono por alparoli la  armean tribunalon favore al Martorell. Post la milito, li eklaboris siaurbe kiel dentisto sed baldaŭ li grave malsaniĝis. Li mortis en 1958.

Javier Alcalde

La aŭtoro dankas la nepinojn de Amadeu Martorell, kiuj afable konsentis transdoni plurajn informojn. Xavier Margais havigis al ni la leteron, unue aperinta en la artikolo de Joan Inglada.

Fontoj kaj referencoj

Gisela Alcón Vidal (2012). “Maria Julivert Aulés (El Vendrell, 1888-1968)”. Kataluna Esperantisto, llengua internacional i drets lingüístics, 359, p. 3-8. Elŝutebla en https://www.raco.cat/index.php/KatalunaEsperantisto/article/view/269575

Antoni Gavaldà Torrents (2017). Josep Piñas Serra. Enmig d’un riu desbocat. President del Comitè i alcalde de Valls en temps de guerra. Valls, Cossetània Edicions.

Joan Inglada (1993). “Andreu Nin, perdita pioniro”, Kataluna Esperantisto 285 (52).

Álvaro Pérez Álvarez kaj Beatriz Gómez Baceiredo (2010). “Los textos biográficos en las revistas gráficas españolas de la II República”. Actas – II Congreso Internacional Latina de Comunicación Social – Universidad La Laguna, decembro de 2010.

Francesc Poblet i Feijoo (2008). La Universala Kongreso de Esperanto de 1909 en Barcelono. Sabadell, Kataluna Esperanto-Asocio.

Juan Puente (1936). “Panadero, camarero del ‘Moulin Rouge’, doctor en medicina…”,  Estampa, 1 februaro 1936, p. 13-15.

The Friend of Andreu Nin
When one speaks about the Esperantism of the most well known leader of the POUM [The Workers Party of Marxist Unification], Andreu Nin (1892-1937), one always begins at the same starting point the Esperanto club Fraternity/Brotherhood. He cofounded it in 1909 in the town he was born in, El Vendrell in Catalunya. It starred Maria Julvert (1888-1968) among others, a teacher of painting and design, and activist in the early feminist movement, and Amadeu Martorell (1888-1958). About Maria Julvert we know a lot thanks to the findings of Gisela Alcón. But about Martorell we know only a little. He certainly was a good friend to Nin, demonstrated by this letter sent on the 12/06/1910 (private collection) Joan Inglada, who found this letter explained that "Nin became an Esperantist in 1907 together with his friend Amadeu Martorell, who learnt Esperanto in Vilafranca del Penedès, where he worked". But who was Amadeu Martorell?
It is possible to partially answer this question thanks to an article about his life which appeared in February 1936 and was published in the cultural magazine Estampa, the most printed magazine in Spain in the 30s. Concerned with modern society and politically conservative in the context of the second Spanish Republic. The text about Martorell appeared in the coloumn "Humble Lives". Interestingly, it does not link Esperanto with any type of social or political goal.
According to this information, we know that his mother passed away before he was one year old. Martorell was often beaten and went hungry while growing. He became a skinny and malnourished child, waxy coloured, and lost his hair, especially on the top of his head, and was covered in absceses. Usually the focus of mockery and bullying by the other children he learnt to defend himself. He combined the family work as shepherd with outstanding participation in elementary school. However, when he was ten his father forced him to become a student of bread making. He remained a bread maker for a decade. But he was not an average worker. Often weak and ill, he read much literature and philosophy, which did not please his employers. For these reasons he was regularly fired.
The Fifth Universal Congress of Esperanto (UK) took place in September of 1909 in Barcelona. At the time the police of El Vendrell arrested a person, for travelling on the train without a ticket. He spoke an unknown language and repeated the word "Esperanto". Because of that the police called on a local Esperantist: Amadeu Martorell. After speaking with the stranger Martorell explained to the police that he was the Russian poet Gedrezi Ciklari, and that a thief had stolen his briefcase, including his personal documents and train ticket.
At 21 years old Martorell decided to go abroad in search of a more agreeable life. In Paris it was Esperanto which he depended on as he did not know French. Thanks to it he started work at the Grand Hotel du Globe, an international hotel for Esperantists owned by the Leclercs in the Latin Quarter. Another famous guest was the Russian Vasilij Devjatnin (1862-1938), who worked professionally for Esperanto in Paris, famously walking for 42 days to the 1912 UK to Karkova in the company of the Turkish Romano. For six years Martorell again combined work (mostly at night in the restaurant) with his studies in high school. Later he returned to Spain to become a teacher.
When Martorell entered the teaching college he was 27 years old. At the same time he also taught Esperanto privately to proletarians in Barcelona. Suddenly however, the school was shut due to legal troubles with Martorell teaching before receiving an official diploma*. After a brief stint in a warehouse his fellow proletarians helped him get a post as a school manager in the town of Valls. It was a rationalist school (built on the teaching model pioneered by Francisco Ferrer) inside the offices of the Centre Obrer Instructiu [Workers Teaching Centre].  One of his students was Josep Piñas Serra (1899-1986), who during the Spanish Civil War became the mayor of Valls, and after the conflict would be exiled into the French concentration camps.
Having finished his studies Martorell was appointed a teacher at a workers school. He celebrated the success of his studies by going on a fishing trip with his friends, as shown by the photograph in the article of Juan Puente in Estampa. Easily recognisable on the right of the picture is his dear friend Andreu Nin. 
Later Martorell enrolled in University to become a dentist. He continued his studies in Madrid and became a paediatric dentist first, and then a Doctor of medicine and surgery later. To pay the tuition fees he again taught privately. In Madrid, just as in Paris he did not get to enjoy the sites and night festivities of the city. 
The journalist of Estampa ends his article by asking Martorell "What will you do now?" He answered: " I just discovered that my calling is to be a teacher," he continued modestly "I would like to direct a children's ward in a hospital or teach little ones in a modest school". But soon after the military rebellion occurred, and Martorell would never teach again.
The details about his later life are sparse. In the epoch of the Civil War  advertisements from a Doctor Amadeu Martorell in the journal El Baix Penedès, the local information publication of the POUM have been found. During the conflict he worked in the hospital at El Vendrell. Later, as the Republicans were suppressed he suffered under a military tribunal. He was only spared a heavy prison sentence at the last minute, by the efforts of the new (Francoist) mayor of El Vendrell, who travelled to Tarragona to speak favourably on behalf of Martorell to the army tribunal.  After the war he got work as a dentist but quickly grew seriously ill. He died in 1958.
Javier Alcalde
The author thanks the granddaughters of Amadeu Martorell who graciously agreed to pass on some important information. Xavier Margais gave us the letter which first appeared in Joan Inglada's article.

Translated into English by Reddebrek.

*This information isn't in the article which just said the school was closed due to illegal activities of the staff, but was provided by another Spanish Esperantist who checked it for me. I'm not sure whether this meant Martorell had a more senior position at the school or if the authorities used his unofficial teaching as a pretext to close the school.

Monday, 29 June 2020

La anarĥiismo kaj mi de Stig Dagerman - Anarchism and Me by Stig Dagerman



La kritikantoj de la anarĥiismo ne ĉiuj havas la saman ideon pri la ideologia danĝero, kiun tiu-ĉi reprezentas, kaj tiu ideo varias laŭ ilia grado de armiĝado, kaj laŭ la leĝaj eblecoj, kiujn ili havas uzi ĝin. Dum en Hispanio, inter 1936 kaj 1939, la anarĥiisto estis konsiderata tiel danĝera por la socio, ke decis lin pafi el ambaŭ flankoj (fakte, li estis submetita ne nur fronte, al germanaj kaj italaj pafiloj, sed ankaŭ dorse, al la rusaj kugloj de siaj komunistaj "aliancanoj"), la sveda anarĥisto estas konsiderata en iuj radikalaj rondoj, kaj ĉefe marksistaj, kiel obstinema romantikulo, ia politika idealisto, kun liberalaj kompleksoj profunde enradikigitaj. Pli-malpli konscie, oni ne rigardas la fakton, tamen esenca, ke la anarĥia ideologio kunigita al ekonomia teorio (la sindikatismo) finatingis, en Katalunio dum la intercivitana milito, sistemon de produktado perfekte funkciantan, bazita sur ekonomia egaleco, kaj ne sur mensa nivelado, sur praktika kunagado sen ideologia perforto, kaj sur racia kunordigado sen murdo de la individua libero, kontraŭdiraj konceptoj, kiuj bedaŭrinde ŝajnas pli kaj pli disvastigitaj en la formo de sintezoj. Komence, cele refuti ian kontraŭanarĥiistan kritikon, kiu estas ofte farita de homoj, kiuj konfuzas sian mizeran redaktistan foteleton kun barelo de pulvo, kaj kiuj, pro ekzemple kelkaj raportaĵoj pri Rusio, pensas, ke ili havas la monopolon de la vero pri la laborista klaso kaj ĝiaj kondiĉoj, mi intencas, en la sekvantaj linioj, restadi sur tiu formo de anarĥiismo, kiu estas konata, aparte en latinaj landoj, per la nomo anarĥo-sindikatismo, kaj montriĝis perfekte efika, ne nur por la konkero de antaŭe sufokitaj liberoj, sed ankaŭ por la konkero de la pano.


En la elekto de politika ideologio, tiu reĝa vojo al stato de socio, kiu esprimas almenaŭ kelkajn centonojn da similo kun la idealoj, kiujn ni revis, antaŭ ol ekkonscii, ke la teraj kompasoj estas senespere malĝustaj, enmiksiĝas preskaŭ ĉiam la ekkonscio pri la fakto, ke la malsukceso de la aliaj ebloj, ĉu ili estas naziaj, faŝistaj, liberalaj aŭ el ia ajn burĝa tendenco, aŭ ankaŭ ordoneme socialistaj el ĉiuj nuancoj, montriĝas, ne nur per la kvanto de ruinaĵoj, de mortintoj kaj kripluloj en landoj rekte trafitaj de la milito, sed ankaŭ per la kvanto da neŭrozoj kaj kazoj de frenezo, kaj manko de stabileco en landoj laŭŝajne ne trafitaj kiel Svedio.


La kriterio pri anomalio de socia sistemo, estas ne nur indigniga maljusteco en la dispartigo de nutraĵo, vestoj kaj instruaj ebloj, necesas ankaŭ ke estu bone starigita la fakto, ke tempa aŭtoritato, kiu inspiras timon al siaj administratoj, devas esti objekto de sana malfido. La sistemoj bazitaj sur teroro, kiel la naziismo, ja elmontras tuj sian naturon per fizika brutaleco, kiu ne havas limon, sed iom pli profunda pripenso kondukas rapide al kompreno, ke eĉ la ŝtataj sistemoj la plej demokrataj pezigas sur la simplaj mortemuloj angoran ŝarĝon, kiun nek la fantomoj nek la krimromanoj havas la plej etan ŝancon egali. Ni ĉiuj memoras tiujn grandajn nigrajn kaj timigajn titolojn en la ĵurnaloj, dum la munkena epoko -kiom da neŭrozoj ja pezas sur iliaj konsciencoj-, sed la milito de la nervoj, kiun la mastroj de la mondo faras precize nun en Londono kontraŭ la tergloba loĝantaro, per la ĝenerala asembleo de UNO, ne estas malpli rafinita. Ni lasu flanke tion, kio estas neakceptebla en la fakto, ke plenmano da delegitoj povas ludi kun la destino de pli ol unu miliardo da homoj, tiel ke neniu trovas tion indigniga, sed kiu diros kiagrade estas horora kaj barbara, psikologie, la metodo per kiu oni reguligas la mondajn destinojn ? La psika perforto, kiu ŝajnas esti la komuna denominatoro de la politiko, kiun faras landojn, alie tiel malsamaj, kiel Anglio kaj Sovetio, jam sufiĉas por pravigi, ke oni kvalifikas iliajn respektivajn reĝimojn nehomaj. Ŝajnas ke por la aŭtoritataj reĝimoj, tiel la demokrataj kiel la diktatoraj, la ŝtatprofito iĝis iom post iom celo en si mem, antaŭ kiu devis forviŝiĝi la origina celo de la politiko : faciligi la profitojn de iuj homaj grupoj. Bedaŭrinde, la defendo de la homa elemento en politiko estis aliigita en sloganon sensencan de liberala propagando, kiu kaŝis la egoistajn interesojn de iuj monopoloj sub la vualo de mildaĉaj homaraj dogmoj sen granda idealista enhavo, sed ĉi tio kompreneble ne povas, sola, endanĝerigi la homan kapablon de adaptiĝo, kiel la propagandistoj de la ŝtata doktrino volas kredigi nin.


La abstraktiga procezo, kiun spertis la koncepto pri ŝtato dum la tempoj estas, laŭ mi, unu el la plej danĝeraj konvencioj el la konvenciaro, kiun la poeto devas trairi. La adoro de la konkreto, pri kiu Harry Martinson ekkonsciis dum sia voyaĝo en USSR, ke ĝi estas la kerno de la ŝtata doktrino (kaj kiu montriĝis per portretoj de Stalino ĉiagrandaj kaj ĉiaspecaj), estis kompreneble nur ŝparvojo sur la vojo kondukanta al tiu kanonigo de la Abstrakto, kiu estas parto de la plej timigaj karakterizaĵoj de la koncepto de Ŝtato. La abstrakto precize, per sia netuŝebleco, per sia situo ekster la influa sfero, povas domini la agadon, paralizi la volon, malhelpi la iniciatojn kaj aliigi la energion al katastrofa neŭrozo de la enkateniĝo per psika perforto, kiu povas certe, dum ia tempo, garantii al regantoj iom da paco, da komforto kaj da ŝajna politika suvereneco, sed kiu povas finfine nur efiki kiel socia bumerango. La kompenso, kiu estas donacita al individuo dum ĉiu baloto, por la ageblecoj, je kiuj li estas senigita, estas ne sufiĉa per si mem, kaj estas tia kompreneble pli kaj pli, laŭgrade kiom lia interna kapablo de iniciato estos kunpremita. La nevideblaj ligoj, kiuj, super la nuboj, kunigas en komunumo de kompleksaj sed grandegaj destinoj, la ŝtaton kaj la grandan financistaron, la regantojn kun tiuj, kiuj manipulas ilin, kaj la politikon kun la mono, enŝovas en la malkleran parton de la homaro, fatalismon, kiun nek la ŝtatsocietoj por loĝejkonstruado, nek la romanegoj de Upton Sinclair sukcesis detranĉi.


Oni do povas pruvi, ke la demokrata ŝtato de la nuna epoko reprezentas ian tute novan malhomecon, kiu egalvaloras la aŭtokratajn reĝimojn de la antaŭaj epokoj. La principo "dividi por regi" certe ne estis forlasita, sed la angoro devenanta de la malsato, la angoro devenanta de la soifo, la angoro devenanta de la socia inkvizicio, devis, almenaŭ principe, doni lokon, kiel rimedo por suvereneco ene de la provindencoŝtato, al la angoro devenanta de la necerto kaj senpovo en kiu troviĝas la individuo, por disponi la ĉefan parton de sia destino. Enprofundigita en la ŝtata bloko, la individuo estas senĉese turmentata de obseda sento de necerto kaj senpovo, kiu probable memorigas la situacion de la boateto en la Malstromo, aŭ tiun de fervoja vagono ligita al freneziĝinta lokomotivo, kiu kapablas pensi, sed ne kapablas kompreni la signalojn, nek orientiĝi en la trakforkoj.


Iuj provis difini la obsedan analizon de la angoro, kiu karakterizas mian libron "La Serpento", kiel ian "romantikismon de la angoro", sed la romantikismo kuntrenas analizan nekonscion, intencan manieron ignori ĉiun fakton, kiu riskas ne akordiĝi kun la ideo, kiun li havas pri aferoj. Dum la romantikulo de la angoro, kaptita de sekreta ĝojo vidi subite ĉion akordiĝi, deziras almiksi la tuton en sistemon de angoro, la analizanto de la angoro batalas kontraŭ tiun tuton per sia analizo kiel antaŭa bastiono, nudigante per sia stileto ĉiujn ĝiajn sekretajn disbranĉiĝojn. Laŭ la politika vidpunkto, tio devas sekvigi, ke la romantikulo, kiu akceptas ĉion, kio povas nutri la braĝarojn de lia kredo, ne povas riproĉi ion al socia sistemo bazita sur la angoro, kaj eĉ akceptas ĝin kun fatalisma ĝojo. Por mi, kiu male estas analizisto de la angoro, endis, per analiza metodo de sinsekvaj forĵetoj, trovi solvon en kiu la tuta socia maŝino povas funkcii ne uzante angoron aŭ timon kiel fonton de energio. Kompreneble estas vere, ke tio supozigas politikan dimension tute novan, kiu devas esti liberigita el la konvencioj, kiujn ni kutimas rigardi kiel nepraj. La sociologia psikologio devas doni al si la taskon detrui la miton de la "efikeco" de la centralizismo : la neŭrozo kaŭzita de la manko de perspektivo kaj de la neeblo identigi la propran situacion en la socio, ne povas esti kompensita de materiaj avantaĝoj simple videblaj.


La dissplitiĝo de la makro-kolektivo en malgrandajn individuistajn unuojn, kiuj kunlaboras inter si, sed alie memregaj, kiujn rekomendas la sindikat-anarĥismo, estas la nura ebla psikologia solvo en neŭroza mondo, en kiu la pezo de la politika super-strukturo stumbligas la individuon. La obĵeto laŭ kiu la internacia kunlaborado estus malhelpita de la detruo de la diversaj ŝtatoj, kompreneble ne rezistas la analizon ; ĉar neniu aŭdacus aserti, ke la eksterlanda politiko farita, mondnivele, de diversaj ŝtatoj kontribuis al pliproksimiĝo de la landoj inter ili.


Pli serioza estas la obĵeto laŭ kiu la homaro ne kapablus, laŭ kvalita vidpunkto, funkciigi anarĥian socion. Eble estas vere ĝis ia punkto : la grupa reflekso ensorbigita de la edukado, kaj la paralizo de la iniciatemo efikis tute malfavore al politika penso eliranta el la multuzataj vojoj. (Precize pro tiu kialo mi elektis raporti miajn ideojn pri anarĥiismo ĉefe per negativa formo). Sed mi dubas, ke la aŭtoritatismo kaj la centralizismo estas denaskaj en la homo. Mi prefere kredus, male, ke nova penso, laŭ ĝia maniero, kiun, pro manko de pli bona termino, mi nomus la intelekta primitivismo, kaj kiu, per tre fajna analizo, plenumus radiografion de la ĉefaj konvencioj preterlasitaj de ĝia prao, la seksa primitivismo, povus fine fari prozelitojn inter ĉiuj, kiuj, koste de, interalie, neŭrozoj kaj mondmilitoj, deziras koincidigi siajn kalkulojn kun tiuj de Markso, de Adam Smith aŭ de la papo. Tio eble implicas siavice novan literaturan dimension, kies principoj indus esti esplorataj.


La anarĥia verkisto (necese pesimisma, ĉar li konscias la fakton, ke lia kontribuo povas esti nur simbola) povas momente atribui al si, tute bonkonscience, la modestan rolon de tervermo en la kultura humuso, kiu, sen li, restus malfekunda, pro la sekeco de la konvencioj. Esti la politikisto de la neebleco, en mondo kie tiuj de la ebleco estas ja tro multaj, estas, malgraŭ ĉio, rolo kiu kontentigas min, samtempe kiel socia estaĵo, kiel individuo, kaj kiel aŭtoro de "la Serpento".


Stig Dagerman (1946)


traduko far Phil
korektoj far Vinko

The critics of Anarchism do not all have the same idea about the ideological danger it represents, and that idea differs according to the degree of animosity, and according to the legal possibilities they have to use it. In Spain during the years 1936-39 the Anarchist was considered so dangerous to society that it was decided to shoot him from both sides. (in fact he was suppressed not only in the front by German and Italian rifles but also suppressed at the rear by the Russian bullets of their Communist "allies"). The Swedish Anarchist is considered in some radical circles, mostly Marxists as a stubborn romantic, with deeply rooted liberal complexes. More or less consciously, they do not recognise the fact, that essentially the anarchist ideology combined with the economic theory (Syndicalism) finished, in Catalunya during the civil war, a system of production that worked perfectly, based on economic equality, and not on mental levelling, on practical co-operation without ideological violence, and on rational coordination without the death of individual liberty, contradictory concepts which unfortunately seems to be increasingly widespread in the form of synthesis. Beginning with the aim to refute some anti anarchist critics, which are often made be people who confuse their miserable armchair with a barrel of gunpowder. And who due to the example of a few reports about Russia think that they have a monopoly on the truth about the working class and its conditions. I intend in the following lines to stay on that form of Anarchism which is well known, particularly in Latin countries, by the name Anarcho-syndicalism and shown to be perfectly effective, not just for the conquest of previously drowned freedoms, but also for the conquest of bread.

In the choice of political ideology, that royal state of society that expresses at least a few hundredths of similarity with the ideals of which we dreamed, before we realised the earthly compassions are hopelessly unjust. The knowledge that the other options failed is also intermingled, whether they be Nazis, Fascists, liberals or some other kind of bourgeois tendency, or also socialists of many nuances, have shown by the quantity of ruins, deaths, maimed, in countries directly hit by war. But also by the neurosis and cases of insanity and lack of stability in countries that apparently escaped war like Sweden.

The criteria for anomaly in a social system, is not only indignant injustice in the disparity in food, clothes and education possibilities. It also needs to be established that the temporal authority which inspires fear in its administrators, must be the object of sound distrust. The systems based on terror like Nazism immediately show their nature by physical brutality without limits. But just a little deep thinking will quickly lead one to realise that even the state systems of the most democratic states place a heavy burden on ordinary mortals that not even ghosts or criminals can match. We all remember the great, black and frightening headlines in the newspapers during the Munich epoch, -indeed neuroses weigh on their consciences- but the war on nerves which the masters of the world are making right now in London through the General Assembly of the UN, is no less refined. Let us leave aside what is unacceptable in the fact that a handful of delegates can play with the destiny of more than one billion people, so that no one finds it outrageous, but who will say how horrific and barbaric, psychologically, the method is by who regulates world destinies? The psychic violence, which seems to be the common denominator in politics, which makes countries as different as England and the Soviet Union capable of justifying each others inhuman regimes. It seems that for the authoritarian regimes, both the democratic and the dictatorial, the state benefit gradually becomes the goal in itself with the original policy wiped away: To benefit the profits of some human groups. Unfortunately the defence of the human element has become a slogan of liberal propaganda, which covers the selfish interests of a few monopolies under gentile humanistic dogmas without much idealistic content, but this cannot of course threaten the human capacity for adaptation, as the propagandists for state action want us to believe.

The abstract process that the state has undergone over time is in my opinion, one of the most dangerous conventions a poet must go through. The worship of concrete, which Harry Martinson became aware during his trip to the USSR, that it is the nucleus of the state doctrine, (and which was shown by the portraits of Stalin in all sizes and hanging in every space) this was of course only a shortcut to the canonisation of the abstract which is part of the most frightening characteristics of the concept of state. The abstract precisely, by its immutability, by its location outside the sphere of influence, can dominate the action, paralyze the will, prevent the initiatives and align the energy to a catastrophic neurosis of the imprisonment with psychic violence, which can for a certain time, to guarantee rulers some peace, comfort and apparent political sovereignty, but which can ultimately only have an effect as a social boomerang. The compensation which is given to the individual at every ballot, for the abilities at which he is deprived, are not enough for him and it is certain more and more that his capacity for initiative will be compressed. The unforeseeable links, which above the clouds unite in common the complex but grand destinies, the state and the big capitalists the rulers with those who handle them, and the politics with the money, bring into the ignorant part of humanity, a fatalism that neither the state-owned companies for housing construction nor the romances of Upton Sinclair have managed to cut off.
One can try to prove that the democratic state of the modern times represents some new type of inhumanity, that has the same values of the authoritarian regimes of previous times. The principle "Divide to rule" has certainly not been left behind, but the anxiety arising from hunger, the anxiety arising from thirst, the anxiety arising from social inquisition had, at least in principle, to give place, as a means of sovereignty within the province of providence, to the anxiety arising from the uncertainty and powerlessness in which the individual is, in order to dispose of the principal part of his destiny. Sunk in the state block, the individual is constantly tormented by an obsessive feeling of uncertainty and powerlessness, which reminds one of the boat in a tempest, or a carriage attached to a runaway train, where you are capable of thinking but cannot understand the signals, or change the track. Some have tried to define the obsessive analysis of anxiety that characterises my novel "The Serpent" as some kind of "romanticism of anxiety". but romanticism involves an analytical unconscious, a deliberate way of ignoring every fact that risks not coming into line with his idea of things. While the anxious romantic, catching a secret joy to suddenly see that they got everything right, desires to mix the total in a system of anxiety. The analyst of anxiety fights against this totality with their analysis like a former bastion, stripping with its small knife all of its secret branches. According to the political viewpoint, it must follow that the romantic who accepts everything, must feed the braziers of his faith, and cannot blame anything on a social system based on anxiety, and even accepts it with a fatalistic joy. For me, who on the contrary is an analyst of anxiety, it is by the analytical process of elimination, that a solution for a societal machine that does not run on anxiety and fear as the source of its energy can be found. Of course it is true, that this supposes a totally new political dimension that has to liberate us from the conventions that we usually assume to be absolutes. Sociological psychology must give us the task of destroying the myth of the "effectiveness" of centralisation: the neurosis caused by a lack of perspective and by the impossibility of identifying one's own situation in society, cannot be offset by material advantages merely visible. The break up of the Macro-groups into small individualistic unions who collaborate amongst themselves but otherwise self govern, advocated by Anarcho-syndicalism, is the only possible psychological solution in a neurotic world where the weight of the political superstructure squeezes the individual.
The objection that international cooperation would be hampered by the destruction of the various states, of course, does not stand in the way of analysis; for no one would dare to assert that the foreign policy made, at the world level, by various states, contributed to a closer approximation of the countries between them. More serious is the objection that humanity will not be capable of living within an Anarchistic society. Possibly there is some truth in this view, at least to an extent: the reflection of the group consists of the education it absorbs, and paralysis of initiative this causes affects political thinking in many ways. (It is mainly for this reason that I explained my views on Anarchism in a negative sense.) But I doubt that authoritarianism and centralisation is inherent in humanity. On the contrary, I would rather believe that a new thought, in its own way, which, for lack of a better term, I would call intellectual primitivism, and which, by a very fine analysis, would carry out an x-ray of the principal conventions omitted by its ancestor, the sexual primitivism could eventually make proselytes among all who, at the expense of, among others, neuroses and world wars, wish to match their calculations with those of Marx, Adam Smith or the Pope. This may in turn imply a new literary dimension, the principles of which should be explored.

The anarchist author (necessarily pessimistic, because his is consious of the fact, that his contribution can only be symbolic) can momentarily attribute to himself, a totally good consciense, the modest role of an earthquake in the cultural humus, which without him would remain barren due to the dryness of conventions. To be the politician of the impossible, in a world where those of  the possible are already too many, this is despite everything a role that contents me, as a social creature, as an individual and as author of "the serpent".

Friday, 26 June 2020

La Commune by the Cinema of the People

Armand Guerra's 1914 film commemoration of the 1871 Paris Commune 



Armand Guerra's 1914 film commemoration of the 1871 Paris Commune (this is the first part of two, the second part was not concluded because of the outbreak of WW1). The last two minutes of the film includes footage by Armand Guerra of a 1911 gathering of some surviving revolutionaries of the Paris Commune, including the anarchist Nathalie Lemel
French intertitles, English subtitles, Portuguese Captions
Archive link https://archive.org/details/lacommune1914

There are several copies of the film on the web, one I found had English and Portuguese captions https://www.youtube.com/watch?v=dzSgOEwHP7E&t=1050s
But the film is silent and quite degraded at parts. There are also several very high quality restoration that come with soundtracks but all of them only had the French intertitles. So I took the English captions, edited and retimed them and turned them into subtitles for the better version.



Search This Blog

 
#blog-pager { display: block !important; float: none!important; } .blog-pager-older-link, .home-link, .blog-pager-newer-link { background-color: #FFFFFF!important; }